راهاندازى پنج ايستگاه گاز رادون در تهران براى پيشبينى زلزله
رييس مرکز مطالعات پيش نشانگرهاى زلزله موسسه ژئوفيزيک دانشگاه تهران از راهاندازى پنج ايستگاه گاز رادون براى پيشبينى زلزلههاى احتمالى با اندازه گيرى پيوسته و ثبت دادههاى غلظت گاز رادون آب چشمههاى تهران خبر داد. دکتر حاتمى با اعلام اين مطلب گفت: بررسى نقش پيش نشانگرى گاز رادون در رويداد زلزله با هدف مشارکت در امر پيش بينى زلزلههاى خطرناک براى شهر تهران و پتانسيل بالاى لرزه خيزى تهران و اهميت نقش پيش نشانگرهاى ژئوشيميايى در پيش بينى زلزله از ضروريات اجراى اين طرح است. وى خاطرنشان کرد: دگرريختى جنباى پوسته از طريق فرآيندهاى مختلف حرارتى و ژئوديناميکى سبب تراوش گازها و يا صعود آنها به همراه سيالات زيرزمينى به سطح زمين در پهنههاى فعال و يا چشمههاى آب قبل از رويداد زمين لرزه مىشود؛ لذا تغييرات زمانى گازهاى ژئوشيميايى به خصوص گاز رادون يکى از پنج پيش نشانگر قابل قبول هستند. حاتمى با بيان اين که تشخيص و ارائه الگوى رفتارى مناسب مابين دادههاى گاز رادون و عوامل محيطى در رويداد زمين لرزه در يک منطقه مستلزم داشتن اطلاعات پيوسته و زياد اين دادهها است، تصريح کرد: محققان مرکز در اين طرح به اندازه گيرى پيوسته و ثبت دادههاى غلظت گاز رادون آب چشمههاى تهران مىپردازند.بدين منظور محلهاى دائمى جهت نصب آشکارساز گاز رادون و ساير تجهيزات مورد نياز انتخاب شده و با جدا کردن گاز رادون محلول در آب از فاز مايع به فاز گازى در سيستم جداسازى، هواى شامل گاز رادون بعد از عبور از رطوبت گير وارد آشکار ساز اکتيو گاز رادون مىشود. دادههاى مربوط به گاز رادون در دورههاى زمانى 30 دقيقه اندازه گيرى و در درون حافظه سيستم ثبت شده و اين دادهها سپس با توجه به زلزلههاى روى داده در منطقه و همچنين عوامل جوى منطقه با استفاده از ابزار نوين پردازش دادهها از جمله سيستمهاى هوشمند، دادههاى حاصل جهت استخراج و تشخيص الگوى رفتارى مناسب با هدف پيش بينى زمين لرزههاى آتى مورد پردازش قرار خواهند گرفت. به گفته وى، اندازه گيرى غلظت گاز رادون درون اين چشمهها نيز توسط آشکارسازهاى پسيو در دورههاى زمانى 20 روزه نيز انجام خواهد شد. حاتمى گفت: در اجراى اين طرح با اندازه گيرى و ثبت دادههاى غلظت گاز رادون و عوامل جوى تاثير گذار بر آن با استفاده از سيستمهاى هوشمند اقدام به حذف تاثير پارامترهاى محيطى جهت تشخيص الگوى مناسب مىشود. وى درباره سابقه اجراى پروژه در جهان توضيح داد: «الوموف» و «مواشف» اولين کسانى بودند که در سال 1966 بررسى تغييرات زمانى غلظت گاز رادون را درون آبهاى زيرزمينى تاشکند در تعامل با زمين لرزه مورد بررسى قرار دادند. بعد از آن پژوهشگران زيادى در کشورهاى مختلف مبادرت به انجام تحقيقات در اين زمينه کردند که از آن جمله مىتوان از کارهاى «واکيتام» و «ايگاراشى» در آزمايشگاه شيمى زلزله در دانشگاه «توکيو مارتينللى» و همکاران در ايتاليا ويرک و همکاران در هند سولر و همکاران در اسپانيا و ... نام برد. از اولين تحقيقات صورت گرفته در زمينه در ايران مىتوان از اندازه گيرىهاى هفتگى گاز رادون درون چشمههاى آبگرم سيرچ نام برد. حاتمى درباره روشهاى اين اندازه گيرى به ايسنا گفت: جهت تهيه نمونه آبهاى زير زمينى در مورد چشمهها اين کار از مظهر چشمه (يا اولين جايى که چشمه با هوا تماس داشته باشد) صورت مىپذيرد. در مورد چاهها نيز قبل از تماس آب با هواى سطح زمين بايستى کار نمونه بردارى صورت پذيرد. کار اندازه گيرى گاز رادون به علت نيمه عمر رادون در محل و اندازه گيرى يونهاى محلول و گازهاى داخل آب در آزمايشگاه توسط سيستم گازکروماتوگرافى و جذب اتمى و سيستم آيون کروماتوگراف صورت مىپذيرد. اندازه گيرى راديم موجود در آب نيز با استفاده از روش تعادلى (بعد از نگهدارى 21 روز نمونه آب در ظرف (سربسته) صورت مىپذيرد. به گفته حاتمى، نمونه گيرى آب جهت اندازه گيرى گازهاى محلول با استفاده از ظروف مخصوص شيشهاى مجهز به سوباسيل صورت مى پذيرد.
نويسنده :امیراحمد
تاريخ: یکشنبه ۲۰ تیر ۱۳۸۹ ساعت: 21:51